Brookings: Τα τρία βήματα για ασφαλή έξοδο της Ελλάδας στις αγορές

Brookings: Τα τρία βήματα για ασφαλή έξοδο της Ελλάδας στις αγορές
Τι αναφέρει σε άρθρο του στο Brookings Institute ο Θ. Πελαγίδης
Την κατάσταση στην ελληνική οικονομία, η οποία είναι μεν θετική αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως «ρόδινη» αναλύει σε άρθρο του στο Brookings Institute, ο Θεόδωρος Πελαγίδης.
Ο κ. Πελαγίδης καταγράφει όλα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την ελληνική οικονομία, τονίζει ότι, όπως όλα δείχνουν, ο προϋπολογισμός του 2019 θα εγκριθεί από το Eurogroup στις 3 Δεκεμβρίου 2018, αλλά παραθέτει και ένα ζήτημα με το οποίο λίγοι έχουν ασχοληθεί.
Όπως σημειώνει το ενδεχόμενο να επικρατήσει η πολιτική σκοπιμότητα, η οποία θα οδηγήσει σε καθυστέρηση στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και ιδιωτικοποιήσεων όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί αλλά ενισχύεται λόγω και των επικείμενων εκλογών κάποια στιγμή εντός του 2019.
Το μεγάλο, φυσικά, ερωτηματικό είναι εάν σε αυτό οι Βρυξέλλες είναι πρόθυμες ή όχι να πραγματοποιήσουν κάποια παρέμβαση και μάλιστα με.. επιθετικές διαθέσεις.

Αναλυτικά το άρθρο του κ. Πελαγίδη έχει ως ακολούθως:

Το μπερδεμένο δίχτυ των οικονομικών στοιχείων της Ελλάδας είμαι μία μακριά ιστορία της οποίας το τελευταίο κεφάλαιο είναι αρκετά περίπλοκο.
Όμως έχουν αρχίσει να εμφανίζονται ορισμένες αναλαμπές ανακούφισης.
Στα θετικά σημεία περιλαμβάνονται η πιθανή έγκριση του ελληνικού προϋπολογισμού από το Eurogroup στις 3 Δεκεμβρίου 2018.
Βέβαια δεν είναι όλα τέλεια και οι αξιωματούχοι της ΕΕ θα πρέπει να αποφύγουν να φορέσουν ροζ γυαλιά όταν είναι να εξετάσουν τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης της Ελλάδας.
Στις 21 Νοεμβρίου 2018 η Κομισιόν δημοσιοποίησε την πρώτη έκθεση στο πλαίσιο του προγράμματος ενισχυμένης εποπτείας, καθυστερώντας την εκταμίευση 600 εκατ. ευρώ προς την Ελλάδας.
Τα κεφάλαια αυτά συνδέονται με δύο πηγές: το πρόγραμμα Security Market Program (SMP) της ΕΚΤ και το πρόγραμμα Agreements on Net Financial Assets (ANFA).
Από αυτά τα δύο προγράμματα προέρχεται η συγκεκριμένη δόση.
(Το ANFA είναι μία συμφωνία μεταξύ των Εθνικών Κεντρικών Τραπεζών της Ευρωζώνης και της ΕΚΤ.
Η συμφωνία θέτει όρους και όρια στην κατοχή στοιχείων ενεργητικού στους ισολογισμούς των Εθνικών Κεντρικών Τραπεζών.
Μέσω του προγράμματος SMP η ΕΚΤ προχωρά σε αγορά ομολόγων προκειμένου να βοηθήσει χώρες, όπως η Ελλάδα, να ξεπεράσουν το στρες που προκαλεί το υψηλό τους χρέος).
Η καθυστέρηση στη δόση από τα SMP/ANFA προς την Ελλάδα, εξαιτίας της καθυστέρησης ορισμένων μεταρρυθμίσεων –όπως η έλλειψη προόδου σε ιδιωτικοποιήσεις αλλά και η καθυστέρηση αποπληρωμής οφειλών του δημοσίου ύψους περίπου τριών δισ. ευρώ- σαφώς θα κοστίσει στη χώρα.
Στα θετικά, όπως τόνισε το Eurogroup στις 19 Νοεμβρίου 2018, ήταν η άρση του νομοθετημένου μέτρου της «προσωπικής διαφοράς» στις συντάξεις.
Αυτό αντιστοιχεί με επιπλέον κεφάλαια – περί των δύο δισ. ευρώ ή σχεδόν 1% του ΑΕΠ- τα οποία δίνονται αποκλειστικά στους συνταξιούχους, οι οποίοι συνταξιοδοτήθηκαν πριν από ξεκινήσει να εφαρμόζεται ο νέος νόμος για τις συντάξεις του 2016.
Το κάτωθι διάγραμμα απεικονίζει τη δραματική πτώση στους μισθούς των Ελλήνων (η μπλε γραμμή) από την έναρξη της κρίσης, σε σύγκριση με την οριακή μείωση στις συντάξεις κατά την ίδια περίοδο.
Το δεύτερο γράφημα δείχνει τον αριθμό των συνταξιούχων που μπορεί να ευεργετηθούν.


Σύμφωνα με το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα 2019-2022 που συμφωνήθηκε με τους Ευρωπαίους πιστωτές, το μερίδιο των μισθών του δημοσίου τομέα στον προϋπολογισμό αυξήθηκε από 15,6 δισ. ευρώ το 2015 σε 17,1 δισ. ευρώ το 2018 και 17,6 δισ. ευρώ το 2019, όπως έδειξαν τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στους πίνακες για τον προϋπολογισμό του 2019.
Είναι σαφές ότι η κυβέρνηση θέλει να κερδίσει πολιτικά οφέλη δίνοντας μερικά ψίχουλα στους συνταξιούχους και τους δημοσίους υπαλλήλους.
Οι αξιωματούχοι ευελπιστούν ότι θα διατηρηθεί και ένα συγκεκριμένο επίπεδο ζήτησης καθώς παλεύουν να ενισχύουν την ανάπτυξη της Ελλάδας, με δεδομένο και το χρέος που βρίσκεται στο 183,1% του ΑΕΠ.
Την ίδια στιγμή το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2018 εκτιμάται στο 4,2% του ΑΕΠ για τρίτη διαδοχική χρονιά.
Το πλεόνασμα προέρχεται από τη μείωση των αναγκαίων δημόσιων επενδύσεων, οι οποίες, ήδη, μειώθηκαν κατά 300 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τις αρχικές προβλέψεις της Ελλάδας για το διάστημα 2019-22.
Η μείωση των δημόσιων επενδύσεων συνεχίζει να υπονομεύει τις προοπτικές ανάπτυξης του ελληνικού ΑΕΠ, την παραγωγικότητα, τα επίπεδα των μισθών και την πραγματική απασχόληση.
Ειδικά για το κρίσιμο θέμα της παραγωγικότητας, όπως αναφέρει πολύ ορθά έκθεση της Alpha Bank στις 23 Νοεμβρίου 2018, αυτή έχει υποχωρήσει σημαντικά, με αποτέλεσμα η αύξηση του κόστους ανά μονάδα εργασίας να πλήττει την ανταγωνιστικότητα.

Πιθανή έγκριση του ελληνικού προϋπολογισμού

Όλα δείχνουν ότι ο ελληνικός προϋπολογισμός θα εγκριθεί στη συνεδρίαση του Eurogroup στις 3/12.
Ο πρόεδρος της Eurogroup Mario Centeno έχει ήδη δηλώσει ότι η Ελλάδα πέτυχε τους στόχους που έθεσε η συμφωνία του περασμένου καλοκαιριού μεταξύ των πιστωτών της ΕΕ και της ελληνικής κυβέρνησης, παρά την άσχημη έκθεση της Κομισιόν σχετικά με την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της ενισχυμένης εποπτείας μετά το πρόγραμμα.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο αυτή η αρνητική έκθεση που φαίνεται να στέλνει λανθασμένα μηνύματα στις αγορές.
Για να επιτευχθεί ένα πρωτογενές πλεόνασμα άνω του 4,0-4,2% (αντί του 3,5%, όπως συμφωνήθηκε με τους πιστωτές), η κυβέρνηση αντλεί από δημόσιες επενδύσεις, γεγονός που επιδεινώνει περαιτέρω τις μακροπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης.

Μια διέξοδος από τον τωρινό φαύλο κύκλο

Δεδομένων των σημερινών περιορισμών που δημιουργούνται από τις απαιτήσεις του πρωτογενούς πλεονάσματος, η καλύτερη μεσοπρόθεσμη πολιτική (έως το 2022) θα συνεπαγόταν τρία βήματα:

- Νομοθέτηση των μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν και άμεση εκταμίευση των 600 εκατ. ευρώ,

- Άμεση εκκαθάριση των καθυστερούμενων οφειλών του δημοσίου και

- Αποφυγή επίτευξης οποιουδήποτε επιπλέον πρωτογενούς πλεονάσματος (άνω του 3,5%) από το 2019 και μετά. (Δυστυχώς η κυβέρνησης στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα 2019-2022 που κατατέθηκε τον περασμένο Ιούνιο δεσμεύθηκε για πρωτογενές πλεόνασμα 5,2% το 2022!).

Η ικανοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποδυνάμωση των spreads των 10ετους ομολόγου του Ελληνικού Δημοσίου (GGBs), τα οποία έχουν ανέλθει σε 420 μονάδες βάσης (τα επιτόκια των ομολόγων αυτών είναι σήμερα περίπου 4,5%).
Τούτο αποκλείει ουσιαστικά την πρόσβαση στην αγορά της χώρας.
Τα τρία βήματα θα μπορούσαν επίσης να δώσουν ουσιαστική ώθηση στην οικονομία πολύ πάνω από το σημερινό εκτιμώμενο ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ κατά 1,5-2,0%.
Τα μέτρα θα αφήσουν επίσης στους καταναλωτές περισσότερα χρήματα για να δαπανήσουν ή να επενδύσουν.
Επιπλέον, το διαθέσιμο εισόδημα για όσους έχουν δανειστεί σε μεγάλο βαθμό από τις τράπεζες θα βοηθήσει αυτά τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να μειώσουν τα υψηλά μη εξυπηρετούμενα δάνειά τους.

Η πολιτική σκοπιμότητα μπορεί να πλήξει τη δημοσιονομική πολιτική

Ωστόσο, ενόψει της μείωσης της δημόσιας υποστήριξης και των εκλογών που έχουν προγραμματιστεί για κάποιο χρονικό διάστημα το επόμενο έτος, η κυβέρνηση φαίνεται να είναι διατεθειμένη να θέσει διαφορετικές πολιτικές και δημοσιονομικές προτεραιότητες εις βάρος της μακροπρόθεσμης, βιώσιμης ανάπτυξης.
Όλα δείχνουν ότι οι πιστωτές της Ελλάδας δεν είναι πρόθυμοι να αντιδράσουν.


www.bankingnews.gr
www.worldenergynews.gr